PIERRE LEVY

 

Η κυρία Τιτίκα Δημητρούλια είναι φιλόλογος και μεταφράστρια

Ο Pierre Levy θεωρείται σήμερα ένας από τους λίγους ευρωπαίους διανοητές ­ αναφέρουμε επίσης ενδεικτικά τον φιλόσοφο Michel Serres και τον βιολόγο Joel de Rosnay ­ που υπερασπίζονται με πάθος τις νέες τεχνολογίες. Ιστορικός, διδάκτωρ Κοινωνιολογίας ­ εκπόνησε τη διατριβή του για την έννοια της ελευθερίας στην αρχαιότητα με τον Κορνήλιο Καστοριάδη ­, εδώ και μία δεκαετία τουλάχιστον ασχολείται συστηματικά με τους υπολογιστές και τα δίκτυα, τον κυβερνοχώρο και την εικονική πραγματικότητα.

Ο Levy ορίζει τον κυβερνοχώρο ως τον νέο τόπο της επικοινωνίας, ως λίκνο μιας νέας οικουμενικότητας, της οικουμενικότητας εν διαφορά ­ όπως θα αποδίδαμε ελεύθερα τον όρο universel sans totalite ­ και μελετά την κυβερνοκουλτούρα ως μια νέα, ρηξικέλευθη πολιτιστική πραγματικότητα, τομή για την κοινωνία του ανθρώπου. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι προσεγγίζει με θαυμασμό και εμπιστοσύνη τη νέα πραγματικότητα της ψηφιακής τεχνολογίας και των δικτύων: θεωρεί ότι ο κυβερνοχώρος ­ τον οποίο, σημειωτέον, δεν ταυτίζει με το Internet ­ είναι προϊόν της κοινωνίας και του πολιτισμού μας στο συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξής τους και, την ίδια στιγμή, προσδιορίζει την εξέλιξή τους· αρνούμενος λοιπόν τόσο τον καθαγιασμό όσο και τη δαιμονοποίηση της τεχνολογίας, παραθέτει και υπογραμμίζει τις τεράστιες δυνατότητες που ανοίγονται για τον άνθρωπο στη νέα αυτή «χώρα των θαυμάτων».

Καθηγητής σε διάφορα πανεπιστημιακά τμήματα Επικοινωνίας στην Ευρώπη και στην Αμερική, διευθυντής από το 1991 ως το 1995 του πρότυπου εργαστηρίου εφαρμοσμένης έρευνας για την «οικονομία της γνώσης» (Neurope Lab), εισηγητής καινοτόμων συστημάτων διαχείρισης της γνώσης, με γνωστότερο το σύστημα «τα δέντρα των γνώσεων», που ήδη εφαρμόζεται ευρύτατα στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, ο Levy έχει γράψει ως σήμερα πολυάριθμα βιβλία για τον κυβερνοχώρο και τις ποικίλες συνιστώσες του: L' intelligence collective (Η συλλογική ευφυΐα), Les arbres de connaissances (Τα δέντρα της γνώσης), De la programmation consideree comme un beaux-arts (Ο προγραμματισμός ως μία εκ των καλών τεχνών), L' ideographie dynamique. Vers une imagination artificielle (Η δυναμική ιδεογραφία. Προς μια τεχνητή φαντασία), Les technologies de l' intelligence (Οι τεχνολογίες της ευφυΐας), Qu' est-ce que le virtuel (Τι είναι η δυνητική πραγματικότητα)· το τελευταίο θα κυκλοφορήσει σύντομα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική.

Στην Κυβερνοκουλτούρα (Cyberculture), την έκθεση που συνέταξε για το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο Levy καταθέτει το απόσταγμα της πλούσιας εμπειρίας του και τον πυρήνα της συλλογιστικής του, επιδιώκοντας να καταστήσει τον κυβερνοχώρο έννοια οικεία στο ευρύτερο κοινό και να διαλύσει τον μύθο που περιβάλλει τις νέες τεχνολογίες γενικώς και τα δίκτυα ειδικότερα, με ένα κείμενο ιδιαιτέρως ελκυστικό, στο οποίο η επιστήμη συναντά την ποίηση.

Χωρισμένο σε τρία κεφάλαια (Ορισμοί, Προτάσεις, Προβλήματα), το βιβλίο εισάγει τον αναγνώστη στην καινοτομία της ψηφιακής/αριθμητικής τεχνολογίας, στην τεχνική υποδομή των δικτύων και στη λειτουργία του Internet με τρόπο τόσο απλό και κατανοητό που θα τον ζήλευαν πολλά εγχειρίδια εισαγωγής στο Διαδίκτυο. Δημιουργεί κατ' αυτόν τον τρόπο ένα κοινό πεδίο αναφοράς με τον αναγνώστη, ώστε στη συνέχεια να επαναπροσδιορίσει κάποιους θεμελιώδεις όρους των τεχνολογιών, στα πλαίσια της γενικότερης ανατροπής που επιχειρεί όσον αφορά τον ορισμό και την πρόσληψή τους, και να εισηγηθεί μια νέα θεωρητική προσέγγιση του κυβερνοχώρου και των κοινωνικών και πολιτιστικών διαστάσεών του.

Ηανατροπή συνίσταται στην ίδια τη θετική οπτική υπό την οποία ο φιλόσοφος αντιμετωπίζει τις τεχνολογίες. Εστιάζοντας την προσέγγισή του στον ανθρώπινο παράγοντα, αναιρεί τη χαϊντεγκεριανή εικόνα της τεχνολογίας ως αιτίας της σύγχρονης κακοδαιμονίας, για να την ορίσει ως αναγκαία αλλά όχι και ικανή συνθήκη των κοινωνικών εξελίξεων. Στον αντίποδα των αρνητών της τεχνολογίας και των επιτευγμάτων της, ο Levy μετατοπίζει την ευθύνη για την καλή ή κακή επίδραση που η τεχνολογία έχει στη ζωή του ανθρώπου στον ίδιο τον άνθρωπο. Στα πλαίσια της αντίληψης αυτής, οι νέες τεχνολογίες επαναπροσδιορίζονται ως πολύμορφη δραστηριότητα, σύνθετο κοινωνικό γίγνεσθαι που αποκρυσταλλώνεται σε υλικά αντικείμενα, σε προγράμματα πληροφορικής, σε συστήματα επικοινωνίας. Και συνεπώς ο αποδέκτης των τεχνολογιών εισπράττει ως τεχνική τη δραστηριότητα άλλων ανθρώπων, την επιλογή και την οργάνωσή της. Ο Levy, συνεχίζοντας την παράδοση του ορθολογικού ανθρωπισμού, αντιμετωπίζει λοιπόν την τεχνολογία ως πεδίο άσκησης της ανθρώπινης υπευθυνότητας και θεωρεί την οικουμενικότητα που προκύπτει από τη διασύνδεση και την έκρηξη της πληροφορίας ­ τον «δεύτερο κατακλυσμό», κατά τον Roy Ascott ­ ως τη μοναδική ίσως απάντηση στη μεγάλη απειλή της ατομικής και της δημογραφικής έκρηξης ­ αλλά και στις ποικίλες αρνητικές παραμέτρους που ανακύπτουν κατά την αλματώδη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών.

Η οικουμενικότητα εν διαφορά είναι ακριβώς η συνύπαρξη, επικοινωνία και κοινή δράση ανθρώπων με διάφορα χαρακτηριστικά, τα οποία δεν χρειάζονται να περιορίσουν σε έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή προκειμένου να συν-εργήσουν. Ο Levy εκτιμά ότι αυτή η οικουμενικότητα εν διαφορά, η οποία δημιουργείται όταν άπειροι θεωρητικώς άνθρωποι επικοινωνούν ταυτοχρόνως στον κυβερνοχώρο με όρους απόλυτης ελευθερίας και διαδραστικότητας, αποτελεί οργανικό στοιχείο της ανθρωπότητας και της ανθρωπιάς. Ο ρευστός λαβύρινθος του κυβερνοχώρου ­ δεν είναι τυχαίο ότι ο συγγραφέας τον προσεγγίζει συστηματικά με υδάτινες μεταφορές ­ και η συλλογική ευφυΐα, ως συνέργεια, συναπόφαση και συλλογική δράση με πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, αποτελούν αντίστοιχα τον τόπο και τον τρόπο της πραγμάτωσής της.

Αναδεικνύοντας την καινοτομία του κυβερνοχώρου, ο Levy δεν παραγνωρίζει το ενδεχόμενο της αρνητικής εκμετάλλευσής του ­ εμπορευματοποίηση, πορνογραφία, έλεγχος του ατόμου και της κοινής γνώμης, απομόνωση ή και αποβλάκωση ­ ούτε τον προβάλλει ως υποκατάστατο της «αληθινής» πραγματικότητας και των υπόλοιπων μορφών επικοινωνίας. Διατείνεται απλώς ότι ο κυβερνοχώρος αποτελεί έναν κατ' εξοχήν χώρο ανάπτυξης της συλλογικότητας, που λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς τις υπόλοιπες μορφές επικοινωνίας και συνάντησης της ανθρωπότητας και η κυβερνοκουλτούρα δεν είναι η περιθωριακή και περιχαρακωμένη κουλτούρα κάποιων «netholics», αλλά το σύνολο των υλικών και διανοητικών τεχνικών, πρακτικών, στάσεων, αντιλήψεων και κανόνων που τον διέπουν, η οποία γεννά νέες εκλεκτικές συγγένειες, νέες συσσωματώσεις, νέες μορφές τέχνης, νέες μεθόδους εκπαίδευσης, νέες οδούς δημοκρατίας. Χαρτογραφώντας τον κυβερνοχώρο και υπογραμμίζοντας την τεράστια σημασία του για το μέλλον του ανθρώπινου πολιτισμού ­ ο Levy υποστηρίζει ότι η ανάδυση του κυβερνοχώρου αποτελεί ένα στάδιο στην ιστορία του πολιτισμού αντίστοιχο με τη μετάβαση από τη νομαδική ζωή στη μόνιμη εγκατάσταση και τεκμηριώνει την άποψή του! ­, η Κυβερνοκουλτούρα μάς προσκαλεί στη νέα αυτή «χώρα των θαυμάτων», χωρίς να αποκρύπτει τους κινδύνους που ενδεχομένως ενεδρεύουν. Ιδιότυπο, υπερκειμενικό στη σύλληψή του, το νέο έργο του Levy είναι ένα μανιφέστο για τον κυβερνοχώρο, όπως θα θέλαμε να είναι και μπορούμε να τον κάνουμε.

 

© 2013 Όλα τα δικαιώματα κατοχυρωμένα

Φτιάξε δωρεάν ιστοσελίδαWebnode