H ENNOIA TOY OΡOY "ΣΥΣΤΗΜΑ"

 

 

Ο όρος σύστημα χρησιμοποιείται ευρέως στη σύγχρονη Δυτική κοινωνία. Είναι ελληνικός όρος και υποδηλώνει ένα κατασκεύασμα από μέρη που έχουν συνδυασθεί. Η επιλογή του όρου προέρχεται από τη Φυσική Δυναμική που ασχολείται με τις επιδράσεις και τα αποτελέσματα της εφαρμογής των δυνάμεων σε διάφορα σώματα (Κεκές, 1998). Σχεδόν οτιδήποτε χαρακτηρίζεται από χρησιμότητα και παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη λειτουργικότητα, ονομάζεται “σύστημα” (Hall & Fagan, 1956).

Ένας απλός αλλά ταυτόχρονα πυκνός ορισμός για τον όρο σύστημα δίνεται από τους Hall & Fagan, (1956) και Flood & Jackson (1993):

“Ένα σύστημα είναι μία ομάδα στοιχείων (αντικειμένων) και οι μεταξύ τους σχέσεις”.

Ο Ashby (1962) ορίζει ως σύστημα: “Ένα σύνολο μεταβλητών επιλεγμένες από έναν παρατηρητή, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς μεταξύ των μεταβλητών αυτών τους οποίους ανακαλύπτει, υποθέτει ή προτιμεί”.

Ο Von Bertalanffy, (1968), ορίζει ως σύστημα: “Μία ομάδα συστατικών, οι αλληλεπιδράσεις των οποίων τα ενώνουν σε ένα σύνολο (whole)”.

Ο Rosen, (1986) τονίζει πως: “τα συστήματα είναι γνωστικώς κατασκευασμένες οντότητες οι οποίες δημιουργούνται από τους ανθρώπους και τα οποία μερικώς αναφέρονται σε πραγματικά συστήματα ή πράγματα”.

O Klir (1991) δίνει ένα πιο αναλυτικό ορισμό: “Ένα σύστημα ορίζεται ως μία ομάδα αλληλεπιδραστικών μερών, τα οποία λειτουργούν ως ένα σύνολο που διαχωρίζεται από το περιβάλλον του μέσω αναγνωρισμένων διαχωριστικών (συνόρων). Ένα σύστημα έχει ιδιότητες που δεν βρίσκονται στα επιμέρους στοιχεία του, αλλά αναδύονται μέσα από την λειτουργία του ως σύνολο. Οι ιδιότητες αυτές αναλύονται στο υψηλότερο επίπεδο περιγραφής (π.χ. μία μηχανή έχει ιδιότητες που δεν παρατηρούνται στις σε κάποιο μεμονωμένο εξάρτημά της)”.

O Klir προσπαθώντας να εκφράσει με μαθηματική λογική τη συστημική προσέγγιση διατύπωσε το μαθηματικός τύπο της συστημικής προσέγγισης:

S = (T,R)

Τα σύμβολα Τ και R είναι εξαιρετικά πλούσια σε περιεχόμενο. Το Τ αντιπροσωπεύει οποιοδήποτε σύνολο από αντικείμενα ή ιδέες (υλικά και άϋλα) οποιουδήποτε είδους, ενώ το R αντιπροσωπεύει όλες τις πιθανές σχέσεις που μπορούν να οριστούν στο Τ.

 

Για παράδειγμα, (για να εκτιμήσουμε το εύρος των δυνατών εννοιών των συμβόλων Τ και R), το σύμβολο Τ μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα σύνολο αυθαίρετων στοιχείων (πεπερασμένων ή άπειρων), ένα υπερσύνολο (το σύνολο όλων των υποσυνόλων ενός άλλου συνόλου), οποιοδήποτε υποσύνολο του υπερσυνόλου, ακόμη και μία αυθαίρετη ομάδα ξεχωριστών συνόλων.

Το περιεχόμενο του συμβόλου R είναι ακόμη πιο πλούσιο. Αρκεί να σκεφτούμε ότι για κάθε σύνολο Τ (μαζί με τα ειδικά χαρακτηριστικά του), το R αντιπροσωπεύει κάθε σχέση που μπορεί να οριστεί σε αυτό. Γενικότερα, μία σχέση είναι ένα υποσύνολο ενός Καρτεσιανού γινομένου συγκεκριμένων συνόλων. Όταν το Τ είναι ένα μονό σύνολο, η σχέση R ⊂ TxT ονομάζεται δυαδική σχέση στο Τ. Παραδείγματα τέτοιων απλών σχέσεων είναι οι περιπτώσεις όπου τα στοιχεία του Τ διατάσσονται, χωρίζονται ή ταξινομούνται, όπως προσδιορίζεται από το είδος της σχέσης R.

Στην περίπτωση που το Τ αποτελείται από δύο σύνολα, T = {X,Y}, το σύμβολο R αντιπροσωπεύει τις σχέσεις διαφορετικών τύπων, αλλά και άλλες πιο ποικίλες σχέσεις, όπως:

R ⊂ TxT , R ⊂ (XxX)xY, R ⊂ X x(YxY), R ⊂ (XxY )x(XxY )x(XxY)κτλ.

Είναι προφανές, το πόσο γρήγορα αυξάνει ο αριθμός των δυνατών σχέσεων με την αύξηση του πλήθους των ξεχωριστών συνόλων στο Τ.

Σύμφωνα με τον Παρίτση, σύστημα είναι:

  •  Ένα σύνολο από μέλη
  •  Ένα σύνολο από τις ιδιότητες των μελών
  •  Ένα σύνολο από τις σχέσεις ανάμεσα σε αυτά τα μέλη
  •  Ένα σύνολο από αναδυόμενες ιδιότητες που προκύπτουν από τα προηγούμενα σημεία και αλληλεπιδρούν με αυτά και με το περιβάλλον (Παρίτσης, 2003)

Αν και η κοινή αντίληψη της έννοιας του συστήματος, μας επιτρέπει να αναγνωρίζουμε ένα σύστημα όταν αυτό παρουσιάζεται μπροστά μας, από την άλλη, η αντίληψη αυτή δεν μας βοηθάει καθόλου στο να το κατασκευάσουμε. Απαντάει σε αυτό το ερώτημα ο Brian Gaines:

“Σύστημα είναι αυτό που διακρίνεται (που ξεχωρίζει) ως σύστημα. Αρχικά, αυτό δεν φαίνεται σαν μία σοβαρή δήλωση. Σύστημα είναι ό,τι μας αρέσει να ξεχωρίζουμε ως σύστημα. Εύκολα θα μπορούσε κάποιος να με ρωτήσει: Δεν θα μπορούσα να εφαρμόσω τον παραπάνω ορισμό σε οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο θα ήθελα να ορίσω? Για παράδειγμα, θα μπορούσα να πω: Λαγός είναι αυτό που διακρίνεται ως λαγός. Και τότε εγώ θα του απαντούσα ότι ο ορισμός μου για το σύστημα είναι επαρκής για να ορίσει ένα σύστημα, αλλά ο δικός σου για τον λαγό δεν είναι επαρκής για να ορίσει ένα λαγό” (Gaines, 1979).

Τα συστήματα δημιουργήθηκαν μαζί με εμάς, τους ανθρώπους. Τα κατασκευάζουμε κάνοντας τις απαραίτητες διακρίσεις, είτε αυτές γίνονται στον πραγματικό κόσμο (μέσω της αντιληπτικότητάς μας), είτε στον νοητικό μας κόσμο (μέσω της σκέψης). Αυτά, διατυπώνονται ξεκάθαρα από τους Goguen και Varela, (1979):

Μία διάκριση, χωρίζει τον κόσμο σε δύο μέρη, στο «εκείνο» και στο «αυτό», ή στο «περιβάλλον» και στο «σύστημα». Η δημιουργία διακρίσεων είναι μία από τις πιο βασικές ενέργειες του ανθρώπου. Σίγουρα, είναι η πιο βασική αρχή της θεωρίας συστημάτων, αφού μέσω αυτής διαχωρίζεται το σύστημα από το περιβάλλον του”.

© 2013 Όλα τα δικαιώματα κατοχυρωμένα

Φτιάξε δωρεάν ιστοσελίδαWebnode